Dahilde \u0130\u015fleme \u0130zin Belgesi (D\u0130\u0130B) sahibi m\u00fckellefler, ihra\u00e7 edilecek mallar\u0131n \u00fcretiminde kullanacaklar\u0131 girdileri 3065 say\u0131l\u0131 Katma De\u011fer Vergisi Kanunu’nun (KDVK) Ge\u00e7ici 17. maddesi kapsam\u0131nda KDV \u00f6demeksizin temin edebilmektedir. Ancak uygulamada, maddede \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ihracat \u015fart\u0131 yerine getirilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen vergi idaresinin tecil edilen KDV’yi tarh etti\u011fi durumlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu yaz\u0131da, Ge\u00e7ici 17. maddenin sistemi ve bu t\u00fcr tarhiyatlar\u0131n hukuka uygunlu\u011fu de\u011ferlendirilirken belirleyici olan \u00f6l\u00e7\u00fctler ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ge\u00e7ici 17. madde, dahilde i\u015fleme ve ge\u00e7ici kabul rejimleri kapsam\u0131nda ihra\u00e7 edilecek mallar\u0131n \u00fcretiminde kullan\u0131lacak girdilerin tesliminde, KDVK m. 11\/1-c’deki ihra\u00e7 kay\u0131tl\u0131 teslim usul\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131 konusunda Cumhurba\u015fkan\u0131na (\u00f6nceden Bakanlar Kuruluna) yetki vermektedir. Bu yetki 2001\/2325 say\u0131l\u0131 Bakanlar Kurulu Karar\u0131 ile t\u00fcm sekt\u00f6rleri kapsayacak \u015fekilde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sistemin unsurlar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere kanun koyucu, tecil edilen verginin D\u0130\u0130B sahibinden aranmas\u0131n\u0131 tek bir ko\u015fula ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r: ihracat\u0131n \u015fartlara uygun olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmemesi. \u0130hracat\u0131n kim taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131na veya D\u0130\u0130B sahibinin mamul\u00fc hangi fatura bi\u00e7imiyle teslim edece\u011fine ili\u015fkin bir s\u0131n\u0131rlama maddede yer almamaktad\u0131r. Dahilde i\u015fleme rejimi mevzuat\u0131 da ihracat\u0131n arac\u0131 ihracat\u00e7\u0131 vas\u0131tas\u0131yla yap\u0131labilece\u011fini kabul etmektedir.<\/p>\n
Vergi idaresi, KDV Genel Uygulama Tebli\u011fi’nin dahilde i\u015fleme rejimine ili\u015fkin d\u00fczenlemelerinden ve bu y\u00f6ndeki \u00f6zelgelerden hareketle, D\u0130\u0130B kapsam\u0131nda KDV \u00f6denmeksizin temin edilen girdilerle \u00fcretilen mamul\u00fcn yurt i\u00e7inde KDV’li olarak sat\u0131lamayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re mamul ya D\u0130\u0130B sahibince do\u011frudan ihra\u00e7 edilmeli ya da arac\u0131 ihracat\u00e7\u0131ya m. 11\/1-c kapsam\u0131nda ihra\u00e7 kay\u0131tl\u0131 olarak teslim edilmelidir.<\/p>\n
Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n sonucu olarak, mamul\u00fcn arac\u0131 ihracat\u00e7\u0131ya KDV’li faturayla teslim edildi\u011fi durumlarda, mal fiilen ihra\u00e7 edilmi\u015f ve D\u0130\u0130B taahh\u00fct hesab\u0131 m\u00fceyyidesiz kapat\u0131lm\u0131\u015f olsa dahi teslim ola\u011fan bir yurt i\u00e7i sat\u0131\u015f say\u0131lmaktad\u0131r. Terkin \u015fart\u0131n\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilerek tecil edilen vergi D\u0130\u0130B sahibi ad\u0131na ikmalen veya re’sen tarh edilmekte, vergi ziya\u0131 cezas\u0131 kesilmektedir.<\/p>\n
Oysa bu tarhiyatlara dayanak vergi inceleme raporlar\u0131nda, girdilerin \u00fcretimde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve mamul\u00fcn yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00e7o\u011fu zaman bizzat idarece tespit edilmektedir. Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00f6z\u00fc, kanunun arad\u0131\u011f\u0131 ihracat \u015fart\u0131n\u0131n de\u011fil, faturalama bi\u00e7iminin tarhiyata gerek\u00e7e yap\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Anayasa’n\u0131n 73. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ancak kanunla konulur, de\u011fi\u015ftirilir veya kald\u0131r\u0131l\u0131r. 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 3\/A maddesi de vergi kanunlar\u0131n\u0131n lafz\u0131 ve ruhu ile h\u00fck\u00fcm ifade etti\u011fini d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n
Ne KDVK Ge\u00e7ici 17. maddesi ne de m. 11\/1-c h\u00fckm\u00fc, D\u0130\u0130B kapsam\u0131nda temin edilen girdilerle \u00fcretilen mamul\u00fcn arac\u0131 ihracat\u00e7\u0131ya KDV’li teslimini yasaklamaktad\u0131r. Kanunda yer almayan bir yasa\u011f\u0131n tebli\u011f veya \u00f6zelge yoluyla ihdas edilmesi ve bu yasa\u011fa dayan\u0131larak vergi tarh edilmesi, kanunilik ilkesiyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n
VUK m. 3\/B uyar\u0131nca vergilendirmede vergiyi do\u011furan olay ve bu olaya ili\u015fkin muamelelerin ger\u00e7ek mahiyeti esast\u0131r. Faturan\u0131n KDV’li d\u00fczenlenmesi, mamul\u00fcn ihracat amac\u0131yla \u00fcretildi\u011fi ve fiilen yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 olgusunu de\u011fi\u015ftirmez. \u0130\u015flemin bi\u00e7imsel bir unsurdan hareketle yurt i\u00e7i teslim olarak nitelendirilmesi, maddi ger\u00e7ekle \u00f6rt\u00fc\u015fmemektedir.<\/p>\n
Bu noktada, defter ve belgeler, kapasite raporu, sarfiyat kay\u0131tlar\u0131 ve g\u00fcmr\u00fck \u00e7\u0131k\u0131\u015f beyannameleri \u00fczerinden haz\u0131rlanan bir yeminli mali m\u00fc\u015favir ihracat tespit raporu, ispat bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli bir dayanak te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
KDV n\u00f6tr bir vergi olup ihracatta mal\u0131n vergi y\u00fck\u00fcnden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 esast\u0131r. KDV’li teslim ile ihra\u00e7 kay\u0131tl\u0131 teslim kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Hazine bak\u0131m\u0131ndan sonu\u00e7 ayn\u0131d\u0131r. Tarhiyat\u0131n onanmas\u0131, ihra\u00e7 edilmi\u015f bir mal \u00fczerinden m\u00fckerrer vergi al\u0131nmas\u0131 sonucunu do\u011furur. Bu durumda VUK m. 341 anlam\u0131nda bir vergi ziya\u0131ndan s\u00f6z edilemeyece\u011fi gibi, vergi ziya\u0131 cezas\u0131n\u0131n da yasal dayana\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
M\u00fclga Ekonomi Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir vergi dairesi ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na hitaben verdi\u011fi resm\u00ee g\u00f6r\u00fc\u015fte, D\u0130\u0130B kapsam\u0131nda tecil-terkin sistemiyle temin edilen girdilerle \u00fcretilen \u00fcr\u00fcn\u00fcn arac\u0131 ihracat\u00e7\u0131ya KDV’li tesliminin, D\u0130\u0130B taahh\u00fctlerinin yerine getirilmesi bak\u0131m\u0131ndan sak\u0131nca te\u015fkil etmedi\u011fi ve tecil-terkin sisteminin ihtiyar\u00ee oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Rejimin uygulanmas\u0131ndan sorumlu otoritenin bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ra\u011fmen ayn\u0131 olgu nedeniyle tarhiyat yap\u0131lmas\u0131, idareye g\u00fcven ve idari istikrar ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Tarhiyat \u00f6ncesi uzla\u015fma.<\/strong> Vergi inceleme raporu \u00fczerine m\u00fckellef, VUK Ek m. 11 uyar\u0131nca tarhiyat \u00f6ncesi uzla\u015fma talep edebilir. Uzla\u015fma, vergi asl\u0131 ve ceza bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 ayr\u0131 sa\u011flanabilir. Yaln\u0131zca ceza \u00fczerinde uzla\u015f\u0131lmas\u0131, vergi asl\u0131n\u0131n hukuka uygun oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez; uzla\u015fma d\u0131\u015f\u0131nda kalan vergi asl\u0131na kar\u015f\u0131 dava yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k uzla\u015f\u0131lan k\u0131s\u0131mlar i\u00e7in dava a\u00e7\u0131lamaz.<\/p>\n Tarhiyat sonras\u0131 uzla\u015fma.<\/strong> Tarhiyat \u00f6ncesi uzla\u015fma yoluna gidilmemi\u015fse, ihbarnamenin tebli\u011finden itibaren otuz g\u00fcn i\u00e7inde tarhiyat sonras\u0131 uzla\u015fma talep edilebilir. Uzla\u015fma talebi dava a\u00e7ma s\u00fcresini durdurur; uzla\u015fman\u0131n vaki olmamas\u0131 h\u00e2linde kalan s\u00fcre i\u00e7inde, kalan s\u00fcre on be\u015f g\u00fcnden az ise tutana\u011f\u0131n tebli\u011finden itibaren on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde dava a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\n \u0130ptal davas\u0131.<\/strong> Vergi\/ceza ihbarnamesine kar\u015f\u0131 dava a\u00e7ma s\u00fcresi, 2577 say\u0131l\u0131 \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu m. 7 uyar\u0131nca tebli\u011f tarihinden itibaren otuz g\u00fcnd\u00fcr. Bu s\u00fcre hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc niteliktedir. \u0130YUK m. 27\/3 uyar\u0131nca vergi mahkemesinde dava a\u00e7\u0131lmas\u0131, kural olarak dava konusu vergi ve cezan\u0131n tahsil i\u015flemlerini durdurur. Davan\u0131n m\u00fckellef aleyhine sonu\u00e7lanmas\u0131 h\u00e2linde ise VUK m. 112 uyar\u0131nca gecikme faizi uygulanaca\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n niteli\u011fi gere\u011fi, uzla\u015fma g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde hangi kalemler \u00fczerinde uzla\u015f\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin karar\u0131n, dava stratejisi birlikte de\u011ferlendirilerek verilmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n Tarhiyat\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan belirleyici olan, ihracat \u015fart\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011finin ve girdilerin ihra\u00e7 edilen \u00fcr\u00fcnlerde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n belgelerle ortaya konulmas\u0131d\u0131r. Bu kapsamda a\u015fa\u011f\u0131daki belgelerin eksiksiz muhafaza edilmesi gerekir:<\/p>\n Uyu\u015fmazl\u0131k riskinin \u00f6nlenmesi bak\u0131m\u0131ndan ise teslimin t\u00fcr\u00fcn\u00fcn (do\u011frudan ihracat, ihra\u00e7 kay\u0131tl\u0131 teslim veya KDV’li sat\u0131\u015f) i\u015f ak\u0131\u015f\u0131 ba\u015flamadan \u00f6nce belirlenmesi ve belgelendirilmesi tavsiye edilir.<\/p>\n Dahilde i\u015fleme rejiminde \u00fcretilen mallar\u0131n arac\u0131 ihracat\u00e7\u0131ya KDV’li sat\u0131\u015f\u0131, kanunda a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme bulunmamas\u0131 ve idarenin dar yorumu nedeniyle uyu\u015fmazl\u0131k konusu olmaya devam etmektedir. KDVK Ge\u00e7ici 17. maddesinin lafz\u0131, tecil edilen verginin aranmas\u0131n\u0131 yaln\u0131zca ihracat\u0131n \u015fartlara uygun ger\u00e7ekle\u015ftirilmemesine ba\u011flamaktad\u0131r. Mal\u0131n fiilen ihra\u00e7 edildi\u011fi, taahh\u00fct hesab\u0131n\u0131n kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Hazine kayb\u0131 do\u011fmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerde yap\u0131lan tarhiyatlar\u0131n bu lafz\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ti\u011fi ve yarg\u0131 denetiminde kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n talep edilebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n KDVK Ge\u00e7ici 17. maddesinde bu y\u00f6nde a\u00e7\u0131k bir yasak bulunmamaktad\u0131r. \u0130dare ise tebli\u011f ve \u00f6zelgelerden hareketle teslimin ihra\u00e7 kay\u0131tl\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. Bu nedenle KDV’li teslimlerde tarhiyat riski bulunmakta olup uyu\u015fmazl\u0131k yarg\u0131 yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmektedir.<\/p>\n Kanun, tecil edilen verginin D\u0130\u0130B sahibinden aranmas\u0131n\u0131 ihracat\u0131n \u015fartlara uygun olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmemesi ko\u015fuluna ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130hracat\u0131n belge s\u00fcresi i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi ve taahh\u00fct hesab\u0131n\u0131n kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerde bu ko\u015ful olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Hay\u0131r. Uzla\u015fma yaln\u0131zca uzla\u015f\u0131lan kalemler bak\u0131m\u0131ndan sonu\u00e7 do\u011furur; uzla\u015fma d\u0131\u015f\u0131nda kalan vergi asl\u0131na kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\n Vergi\/ceza ihbarnamesinin tebli\u011finden itibaren otuz g\u00fcnd\u00fcr. Uzla\u015fma talep edilmi\u015fse, uzla\u015fman\u0131n vaki olmamas\u0131 h\u00e2linde kalan s\u00fcre, kalan s\u00fcre on be\u015f g\u00fcnden azsa on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde dava a\u00e7\u0131labilir.<\/p>\nV. \u0130spat Bak\u0131m\u0131ndan \u00d6nem Ta\u015f\u0131yan Belgeler<\/h2>\n
\n
VI. Sonu\u00e7<\/h2>\n
Frequently Asked Questions<\/h2>\n
D\u0130\u0130B kapsam\u0131nda al\u0131nan girdiyle \u00fcretilen mal arac\u0131 ihracat\u00e7\u0131ya KDV’li sat\u0131labilir mi?<\/h3>\n
\u0130hracat ger\u00e7ekle\u015ftiyse tecil edilen KDV tarh edilebilir mi?<\/h3>\n
Ceza \u00fczerinde uzla\u015f\u0131lmas\u0131 vergi asl\u0131na dava a\u00e7\u0131lmas\u0131na engel midir?<\/h3>\n
Tarhiyata kar\u015f\u0131 dava a\u00e7ma s\u00fcresi ne kadard\u0131r?<\/h3>\n
\n